CÁC ĐỜI VUA NHÀ LÝ

Nhà Lý là một trong triều đại lớn gồm có góp phần tích cực cho sự cải cách và phát triển của đất nước và vướng lại dấu ấn đậm đà vào buôn bản hội bên trên các phương diện.


*

Triều đại này trải qua 216 năm mãi mãi cùng với 9 đời vua nối nhau trị do, mặc dù có những thăng trầm, biến hóa cố kỉnh cơ mà đây là triều đại được sử sách Đánh Giá cao. Những “mẫu nhất” dưới đây phác họa phần nào hình ảnh về các vị vua của triều đại danh tiếng này.

Bạn đang xem: Các đời vua nhà lý


1. Lý Thái Tổ

- Lý Thái Tổ là vị vua tất cả lý định kỳ xuất thân mờ ảo nhất. Chính sử cho biết chị em ông họ Phạm tuy vậy ko ghi tên là gì, còn theo dã sử với giai thoại dân gian bà tên là Phạm Thị Ncon kê.

Cha vua là ai thì càng ko rõ, sách Đại Việt sử cam kết toàn thỏng viết: “Mẹ vua đi chơi ca dua Tiên Sơn(1) cùng với thần nhân giao phối rồi tất cả chửa, có mặt vua ngày 12/ hai năm Giáp Tuất (974)…, vua tự nhỏ nhắn đã xuất sắc, vẻ fan tuấn tú khác thường”.

Còn bên sử học Ngô Sĩ Liên thì cho thấy thêm nhiều giai thoại khác: “…bài ký làm việc ca tòng Tiên Sơn bao gồm nói: Thái hậu cảm tinh anh của Bạch Hầu mà lại ra đời vua… Ngoại truyện lại nói: Mẹ vua năm đôi mươi tuổi nghèo hèn không tồn tại ck, phụ thuộc người lão Sa môn sinh sống cvào hùa Ứng Thiên, làm việc thổi nấu bếp, khi lửa tắt bà đã ngủ lơ mơ, lão Sa môn bỗng dưng chạm nên, đơ mình trnghỉ ngơi dậy rồi bao gồm tnhị nhưng hiện ra vua…Thế thì thật phân vân fan như thế nào là phụ thân vua nữa” (Việt sử tiêu án).

- Lý Thái Tổ là vị vua lập những thê thiếp độc nhất vô nhị, sau thời điểm đăng vương sẽ cho lập 6 vợ. Sách Đại Việt sử ký kết toàn tlỗi viết: “Lập 6 phi tần, duy bao gồm đích phu nhân Điện thoại tư vấn là hoàng hậu Lập Giáo, quy định xe cộ kiệu với y phục khác hẳn với các cung khác”. Đến tháng 3 năm Bính Thìn (1016) Lý Thái Tổ lại lập thêm 3 bà xã nữa. Như vậy tổng số là 9 hiền thê.

- Lý Thái Tổ là vị vua độc nhất vào lịch sử vẻ vang đến quân giao chiến với quân nước Nam Chiếu (một đất nước cổ ni nằm trong vùng Vân Nam, Trung Quốc). Cuối năm Nhâm Tý (1012) ông nghe tin báo người Nam Chiếu đột nhập châu Vị Long (ni thuộc Cao Bằng) bèn không nên quân đi tiến công, bắt được không ít fan với rộng 1 vạn bé ngựa.

Tháng giêng năm Giáp Dần (1014), đôi mươi vạn quân Nam Chiếu ập lệ châu Bình Lâm (ni cũng nằm trong Cao Bằng), “vua không đúng Dực Thánh vương đem quân đi tiến công, chém nhẹm được rộng 1 vạn đầu, bắt sống được quân quân nhân cùng ngựa không nói xiết” (Đại Việt sử cam kết toàn thư).

2. Lý Thái Tông

- Lý Thái Tông là vị vua có tôn hiệu lâu năm duy nhất. Nếu xét theo tôn hiệu đặt thứ 1 thì ông kém vua phụ vương của bản thân là Lý Thái Tổ 2 chữ, tuy nhiên nếu xét gộp những lần đặt tôn hiệu thì Lý Thái Tông là vị vua tất cả tôn hiệu nhiều năm tốt nhất.

Ngay sau thời điểm đăng vương, tôn hiệu của ông là: Knhì thiên thống vận tôn đạo quý đức thánh văn uống quảng vũ sùng nhân thượng thiện chính lý dân an thần phù long hiện nay thể nguim ngự rất ức tuế công cao ứng chân bảo kế hoạch thông huyền chí áo hưng long đại định thông minh từ hiếu hoàng đế. Tất cả bao gồm 50 chữ.

Đến tháng 6 năm Kỷ Mão (1039) lại tăng tôn hiệu thêm 8 chữ nữa là: Klặng dũng ngân sinc, Nùng bình phiên phục. Tháng 11 năm Giáp Thân (1044) vua lại tăng tôn hiệu thêm 8 chữ nữa là: Thánh đức thiên cảm, tuim uy thánh võ. vì vậy tôn hiệu của Lý Thái Tông tất cả tổng cộng 66 chữ.

- Lý Thái Tông là vị vua gả những phụ nữ cho các tù nhân trưởng, thủ lĩnh fan dân tộc bản địa nhất, thông qua đó củng cụ cơ chế so với vùng miền núi, biên viễn. Tháng 3 năm Kỷ Tị (1029) vua gả công chúa Bình Dương mang lại Thân Thiệu Thái, châu mục châu Lạng (ni là Lạng Sơn).

Năm Bính Tý (1036) gả công chúa Kim Thành mang lại châu mục châu Phong (ni ở trong Vĩnh Phúc, Phú Thọ) là Lê Thuận Tông; gả công chúa Trường Ninch mang đến châu mục châu Thượng Oai (nay ở trong Sơn Tây, Hà Nội) là Hà Thiện tại Lãm; gả công chúa Ngọc Kiều đến châu mục châu Chân Đăng (ni trực thuộc Vĩnh Phúc, Prúc Tbọn họ và một trong những phần Sơn Tây).

3. Lý ThánhTông

- Lý Thánh Tông là vị vua lập một lần nhiều hậu phi độc nhất, sách Đại Việt sử lược cho biết thêm tháng 10 năm Giáp Ngọ (1054) sau thời điểm đăng vương kế vị, ông lập một lúc 8 vợ.

- Lý Thánh Tông là vị vua viết bia cùng với chữ dài nhất; tháng giêng năm Tân Hợi (1071) ông mang lại thăm ca dua Tiên Du (nay trực thuộc Bắc Ninh) rồi “viết bia chữ Phật nhiều năm 1 trượng 6 thước” (khoảng tầm rộng 6m) (Đại Việt sử cam kết toàn thư).

4. Lý Nhân Tông

- Lý Nhân Tông là vị vua làm việc ngôi thọ tuyệt nhất trong lịch sử dân tộc, ông đăng quang tháng giêng năm Nhâm Tý (1072), mất mon 1hai năm Đinch Mùi (1127), có tác dụng vua trong 55 năm.

- Lý Nhân Tông là vị vua đặt các niên hiệu tốt nhất, trong thời gian trị vì chưng ông vẫn đặt 8 niên hiệu, kia là: 1. Thái Ninch (1072-1076), 2. Anh Vũ Chiêu Thắng (1076-1084), 3. Quảng Hựu (1085-1092), 4. Hội Phong (1092-1100), 5. Long Phù Nguim Hóa (1101-1109), 6. Hội Tường Đại Khánh (1110-1119), 7. Thiên Phù Duệ Vũ (1120-1126), 8. Thiên Phù Khánh Tbọn họ (1127). Lý Nhân Tông cũng là vị vua có rất nhiều niên hiệu lâu năm độc nhất, trong những 8 niên hiệu của ông thì bao gồm đến 5 niên hiệu có 4 chữ.

5. Lý Thần Tông

- Lý Thần Tông là vị vua mang đến đại xá thoáng rộng tốt nhất, tức thì sau khoản thời gian lên ngôi tháng giêng năm Mậu Thân (1128) ông xuống chiếu tha tầy, dân bị tịch kí ruộng khu đất sung công đông đảo được trả lại, tín đồ bị tội đề xuất làm cho nô lệ, tín đồ mắc tội phải đi đày cũng tha hết. Sau này vua còn nhiều lần xá tù đọng nhưng không hẳn hóng cho các cơ hội tiệc tùng lớn bắt đầu làm.

- Lý Thần Tông là vị vua mắc cnạp năng lượng căn bệnh kỳ cục tuyệt nhất. Theo sử chnghiền thì năm 21 tuổi ông bị căn uống dịch ko lương y nào chẩn trị được, còn giai thoại dân gian nói vua hóa hổ, mình mẩy mọc đầy lông lá, tinh thần náo loạn, giờ kêu đau đớn nghe nhỏng tiếng cọp gầm rú, ai đem thường rất ghê hãi, lo âu.

Xem thêm:

Triều đình đã đến Call toàn bộ các danh y trong nước mang đến chữa mang lại vua mà lại toàn bộ mọi khoanh tay, riêng biệt có sư Minch Không tìm tới chữa khỏi bệnh mang lại vua đề nghị được ban thưởng mập và được phong làm cho Không Lộ quốc sư.

6. Lý Anh Tông

- Lý Anh Tông là vị vua nhất biến bé rể của vua Chiêm, mon 10 năm Giáp Tuất (1154) vua lấy con gái vua Chiêm Chế Bì La Bút ít làm cho phi.

- Lý Anh Tông là vị vua mang lại kêu gọi một lực lượng đông nhất trong lịch sử dân tộc nhằm trấn áp tù hãm. Tháng 8 năm Quý Mùi (1163) vua không đúng Phí Công Tín lấy 10 vạn quân đi đánh dẹp những đảng chiếm.

7. Lý Cao Tông

- Lý Cao Tông là fan được truyền ngôi một bí quyết suôn sẻ độc nhất. Cthị xã rằng ngôi Thái tử vốn trực thuộc về anh trai của Long Trát là Long Xưởng, nhưng do mắc các khuyết điểm đề xuất Long Xưởng bị phế truất làm cho dân thường.

Một hôm Lý Anh Tông bế Long Trát, cậu bé xíu 2 tuổi thấy vua đội mũ liền khóc đòi nhóm, vua chưa kịp dỡ nón gửi đến thì lại càng khóc thét lên, dịp nuốm nón rồi thì lại cười. Thế là xuất phát điểm từ một hành động trẻ con nhưng Lý Anh Tông lại mang lại chính là điềm kỳ lạ xứng đáng làm việc ngôi cao đề xuất new lập Long Trát làm cho Thái tử, kế tiếp đến kế vị ngôi báu.

- Lý Cao Tông là vị vua thương yêu phô trương tuyệt nhất, ông không nên tạo ra với sửa chữa thay thế các hoàng cung, lầu gác làm thế nào để cho thật to lớn đẹp mắt, lung linh như điện Vĩnh Ninh, gác Kính Thiên…Các thuyền của vua cũng có tác dụng không nhỏ, đẹp đẽ và khó hiểu nlỗi thuyền Ngoạn Dao đóng năm Canh Tuất (1190), thuyền Thiên Long đóng năm Giáp Dần (1194). Ông còn đến sản xuất những hành cung nhất; tháng 3 năm Đinc Tị (1197) vua mang đến “xây cung Nghênh Thiềm và hành cung hơn 100 nơi” (Đại Việt sử lược).

- Lý Cao Tông là vị vua du ngoạn các độc nhất vô nhị, mê say thăm thụ, đi chơi mọi vị trí nội địa, lên phía Bắc thăm Sơn lăng, xuống vùng dưới Nam săn voi tuy vậy chưa hẳn nhằm khích lệ ý thức thượng võ cơ mà nhằm thỏa mãn nhu cầu sự hiếu kỳ của bản thân. Đi mang đến đâu vua còn thẳng phong hiệu cùng không nên lập những miếu thờ. Sách Đại Việt sử ký toàn tlỗi cho biết, mon 3 năm Kỷ Dậu (1189) “vua ngự mọi nước nhà, phàm ngự mang lại đâu mà tất cả thần linc phần nhiều ban hiệu và lập miếu thờ”.

8. Lý Huệ Tông

- Lý Huệ Tông là vị vua Lý tuyệt nhất với là vị vua bị giật mất những vật dụng dụng biểu tượng mang lại sang trọng các lần độc nhất vô nhị. Tháng 2 năm Nhâm Thân (1212) vua từ bỏ dẫn quân đánh phản bội loàn sống ngoài thành phố Thăng Long bị đại bại, mất cả tkhô giòn bảo kiếm, xuýt bị chúng bắt được.

Tháng giêng năm Giáp Tuất (1214) vua lại mang quân đánh bội nghịch loạn làm việc Mễ Sở (nay ở trong Hưng Yên) thua thảm lớn, bị cướp mất thuyền rồng. Trong mọi lần chạy loạn, Lý Huệ Tông còn bị cướp mất cả nón vua và ghế ngự; mon 1một năm Ất Hợi (1215) Trần Tự Khánh mới gửi trả mũ bình thiên, mon giêng năm Bính Tý (1216) thì trả lại cho vua kyên ổn ỷ (ghế thếp vàng).

- Lý Huệ Tông là vị vua duy nhất trong lịch sử vẻ vang có thời gian bị phân phát dịch điên, ban sơ là mắc bệnh trúng phong vào thời điểm cuối năm Bính Tý (1216), y sĩ tốt vào toàn nước được Call cho nhưng mà không chữa trị khỏi được mang lại vua.

Đến năm Đinc Sửu (1217) “ngày xuân, mon 3, vua dần phân phát hội chứng điên, có lúc nói là Thiên tướng tá hạ giáng, tay núm giáo với mộc, gặm cờ nhỏ vào búi tóc, đùa múa tự sáng nhanh chóng đến chiều ko nghỉ; tất cả khi thôi đùa nghịch thì đổ các giọt mồ hôi, lạnh ngắt với khát nước, uống rượu say ngủ li phân bì cho ngày tiếp theo bắt đầu tỉnh” (Đại Việt sử cam kết toàn thư). Một không bao lâu sau vua ngoài bệnh dịch dẫu vậy cho năm Canh Thìn (1220) lại bị trúng phong, chữa ko kiến hiệu gì yêu cầu vua chỉ sinh sống trong cung, quyền bính rơi dần vào tay chúng ta Trần.

-Lý Huệ Tông là vị vua tuyệt nhất vào lịch sử vẻ vang lập phụ nữ làm Thái tử với cũng là vị vua duy nhất truyền ngôi mang lại phụ nữ. Tháng 10 năm Giáp Thân (1224) do không tồn tại đàn ông yêu cầu vua xuống chiếu lập phụ nữ thứ nhì, bắt đầu 7 tuổi là Lý Phật Kyên (công chúa Chiêu Thánh) làm cho hoàng thái tử và truyền ngôi với tôn hiệu Chiêu Hoàng.

- Lý Huệ Tông là vị vua tốt nhất trong lịch sử vẻ vang có tên call được đánh giá nlỗi điềm báo mất ngôi của chiếc bọn họ. Tương truyền Khi Lý Thái Tổ sau khoản thời gian lập ra đơn vị Lý tất cả trở về viếng thăm quê, thiền hậu sư Vạn Hạnh dơ lên vua một bài thơ và nói kia là do thần nhân viết ra. Trong bài bác thơ gồm câu: “Một hình họa nhật đăng san” (Mặt ttách gác núi là hết bóng). Tên vua Lý Huệ Tông là Sảm được ghép tự chữ Nhật (phương diện trời) nghỉ ngơi phía trên cùng chữ Sơn (núi) sinh sống bên dưới, có nghĩa là phương diện trời gác núi, chúng ta Lý mất nước.

9. Lý Chiêu Hoàng

- Lý Chiêu Hoàng là cô bé hoàng tuyệt nhất vào rộng 1000 năm trường tồn cùng cách tân và phát triển của chính sách phong loài kiến toàn nước, là ngôi trường thích hợp có một không hai từ trước tới lúc này trước đó chưa từng bao gồm. Bà tên thiệt là Lý Phật Kim, sau đổi là Lý Thiên Hinc, bà là con gái út ít của vua Lý Huệ Tông với tôn hiệu là Chiêu Thánh công chúa và cũng là thanh nữ độc nhất vào lịch sử vẻ vang được phong có tác dụng Thái tử.

- Lý Chiêu Hoàng là bạn độc nhất vào lịch sử 2 lần có tác dụng công chúa với lại là công chúa của nhì triều đại khác nhau. Bà sinc tháng 9 năm Mậu Dần (1218), sau khoản thời gian thành lập và hoạt động được phong làm cho Chiêu Thánh công chúa. Năm Đinh Dậu (1237) Trần Thủ Độ vin cớ bà cần thiết sinc con bắt buộc đang xay Trần Thái Tông truất phế ngôi phi tần rồi giáng bà xuống làm công chúa.

- Lý Chiêu Hoàng là người độc nhất trong lịch sử có tác dụng vua của một vương vãi triều rồi lại làm hiền thê của một vương vãi triều khác. Ngày 11/ 1hai năm Ất Dậu (1225) bà nhường ngôi đến ông chồng là Trần Chình ảnh (tức Trần Thái Tông vị vua đầu tiên của nhà Trần) và biến hóa hiền thê Chiêu Thánh. Lý Chiêu Hoàng và Trần Thái Tông là song bà xã ông xã tốt nhất trong lịch sử phần lớn có tác dụng vua.- Lý Chiêu Hoàng là tín đồ duy nhất trong lịch sử trải qua 6 danh vị suốt cả cuộc đời thăng trầm: 1. Công chúa nhà Lý, 2. Thái tử, 3. Nữ hoàng, 4. Hoàng hậu, 5. Công chúa đơn vị Trần, 6. Phu nhân tướng quân.Lê Thái Dũng (Bee)